13.5.18

Tuổi trẻ và sự đam mê

Mate Rimac doanh nhân 30 tuổi đã làm nổi danh xứ Croatia

Tôi luôn ngưỡng mộ những kẻ đam mê. Đam mê chỉ có được ở những người bất chấp tất cả, hy sinh tất cả để theo đuổi mục đích của mình: Từ kẻ đam mê kỹ thuật như tỷ phú Elon Musk, có bao nhiêu tiền đều đốt vào các dự án công nghệ, bất kể lãi lỗ, đến những người người đam mê lý tưởng tự do như Trần Huỳnh Duy Thức, sẵn sàng đánh đổi cuộc đời để bảo vệ điều mình suy nghĩ. Nếu không có sự đam mê, bất chấp cái chết của Galileo thì có lẽ đến thế kỷ 19, loài người vẫn tin là mặt trời quay xung quanh trái đất

Hôm nay tôi lại phục sát đất một chàng trai 30 tuổi xứ Croatia, một đất nước chỉ có 4 triệu dân, mới tách ra khỏi Liên bang XHCN Nam Tư sau một cuộc chiến huynh đệ tương tàn năm 1991, một nước không hề có truyền thống về công nghệ.

Chàng trai Mate Rimac (1) sinh năm 1988 tại trong một gia đình doanh nhân người Croatia, học phổ thông và đại học ở Đức, nhưng theo bố mẹ trở về định cư một thị trấn nhỏ gần thủ đô Zagreb.

Từ bé Mate đã mê xe đua và lúc 18 tuổi cậu từng mua một chiếc BMW E30 cũ để cải tiến nó có thể chạy nhanh hơn, cho đến lúc cái động cơ xăng nổ tung. Tại sao không chế tạo động cơ điện cho xe đua nhỉ? Cậu nghĩ và bắt tay vào việc tự chế động cơ điện để thay vào chiếc BMW E30. Trong cái garage của bố, Mate đã chế ra chiếc động cơ điện để chiếc xe có tăng tốc từ 0 lên đến 100km/g trong vòng 3,3 giây, kỷ lục Guiness.


Năm 2009 Mate thành lập công ty Rimac Automobili (2) ngay tại quê nhà, một xứ sở không hề có công nghiệp xe hơi. Trong số các cộng sự, chỉ có 1 người từng có kinh nghiệm về thiết kế ô-tô, còn tất cả đều là tay ngang. Quyết định cho tuyển dụng là sự đam mê, không phải bằng cấp . Họ đến với Rimac Automobili không phải vì lương bổng, mà vì muốn thực hiện những ước mơ, kẻ thì mơ một loại ắc quy mới, kẻ thì vì một phần mềm điều khiển…. Nhờ đó mà công ty sống sót được những thời kỳ giáp hạt, khi nhà đầu tư này cạn vốn mà nhà đầu tư khác chưa nhảy vào, không có tiền lương, cháy túi.

Mặc dù vậy phương châm của ông chủ 27 tuổi lúc đó là: Không copy và không áp dụng kỹ thuật của người khác! Hãy phát minh ra sản phẩm của chính mình! Ai chấp nhận cuộc chơi đó thì bỏ tiền và trí tuệ vào đây!

Với phương châm đó Rimac đã tập hợp được những thằng khùng nhất vào đội ngũ. Ví dụ như gã "mad scientist" Zvornimir Sucic. Tay này khi 12 tuổi đã bị cảnh sát cấm sử dụng các thiết bị vô tuyến, vì đã từng đột nhập vào hệ thống liên lạc của phủ tổng thống. Nhưng lý do thu nạp gã khùng này vào hãng lại là chiếc xe mô-tô điện mà Zvornimir đã tự chế ở nhà. Ngày nay trong số khách hàng mua loại mô-tô điện này có lực lượng cảnh sát Abu Dhabi (Các tiểu vương quốc Ả Rập)

Tuy có rất nhiều nhân tài đầu quân cho Rimac, nhưng Croatia là xứ nhỏ bé lấy đâu đủ nhân tài để dập cơn khát trí tuệ của ông chủ. Mate phải tuyển mộ kỹ sư từ khắp châu Âu. Kỹ sư tây Âu với mức lương 4.000-5.000 Eur, ai lại về làm việc ở một nước với lương trung bình 800-1.000 Eur/tháng?

Nhầm! Chỉ riêng trong phòng nghiên cứu ắc-quy đã có hai kỹ sư Đức làm việc. Họ có đủ trình độ làm việc cho Tesla của Elon Musk, nhưng nước Mỹ thì xa quá, và những cái đinh vít nhỏ đó không muốn bị siết vào cỗ máy khổng lồ. Ở đây lương thấp, nhưng giá sinh hoạt rẻ, thiên nhiên đẹp vì không có công nghiệp và tự do sáng tạo thì vô hạn. Một trong hai người này từng làm cho một tập đoàn xe hơi lớn, nơi mà anh ta phải chờ hai tháng để phòng ban khác chế cho anh một chi tiết đặc chủng theo yêu cầu. Ở đây anh chạy sang phòng bên và cùng gã đồng nghiệp làm xong trong hai ngày.

(Thế đấy, Việt Nam cũng có thể là mảnh đất cho nhân tài khắp thế giới, nếu…!)

Năm 2011, tại hội chợ xe hơi Frankfurt, lần đầu tiên Rimac trình diễn xe ô-tô điện "Concept One" (3), với công suất 811KW (1080 mã lực), tăng tốc từ 0 lên100 km/h chỉ trong 2,8 giây, một lần nạp điện chạy được 350 km, phá mọi kỷ lục thế giới cho ô-tô điện. Để tiết kiệm điện đến mức tối đa, xe dùng 4 động cơ điện cho 4 bánh. Mỗi bánh phải hay trái, trước hay sau chỉ quay theo đúng vòng tua cần thiết khi rẽ phải hoặc trái. Phiên bản đó được sản xuất đúng 8 chiếc với giá 950.000 USD/chiếc và nó đã khởi đầu cho tranh luận về cuộc đua Formula E, dùng ô-tô điện thay cho Formula 1 tốn xăng và khét mùi khói xăng.

Xe ô-tô điện Concept One tại hội chợ Frankfurt 2011

Từ đó đến nay Rimac tiếp tục hoàn thiện kỹ thuật để sản xuất hàng loạt xe Concept One bằng công nghiệp nặng và năm 2017 họ đã đến đích.

Nhưng Mate Rimac không phải là kẻ ấm đầu.

Dù có đủ công nghệ, có đủ tiền vốn của các nhà đầu tư, Mate biết Croatia không thể cạnh tranh với các quốc gia công nghiệp khác, vốn đã có một nền công nghiệp phụ trợ đứng bên cạnh. Rimac đã ký hợp đồng chuyển giao công nghệ cho hai tập đoàn của Đức và Mỹ để chế tạo xe ô-tô điện thể thao của anh.

Tập đoàn PACE của Đức đã sẵn sàng bỏ vốn để Rimac chuyển toàn bộ hãng về đó. Nhưng Mate muốn ở lại Croatia. Nếu như không có Skype của Jaan Tallinn thì ai biết đến nước Estonia bé tý. Mate muốn thế giới biết về Croatia, không phải chỉ qua bóng đá và du lịch, mà bởi công nghệ cao "made by Rimac".

Làng Sveta Nedelja nhỏ bé của Rimac, nay được cả thế giới biết đến

Enzo Ferrari làm nổi danh làng Modena, Ferdinand Porsche làm cho Stuttgart phồn thịnh. Hãng Rimac đã thay đổi diện mạo của thị trấn Sveta Nedelja nhỏ bé.

Không sản xuất xe, nhưng Rimac Automobili là một lò rèn ra các công nghệ mới cho toàn bộ nền công nghiệp ô-tô thế giới. Từ BMW, Mitsubishi đến Tesla đều là khách hàng. Các phòng nghiên cứu của Rimac cung cấp từ thiết kế ắc-quy cao cấp đến trí tuệ nhân tạo cho xe tự lái.

Nhưng nếu không có nguồn thu ổn định từ sản xuất xe mà cứ trông chờ vào từng đặt hàng thiết kế thì liệu trả lương cho 300 kỹ sư hàng tháng có phiêu lưu không?

Rimac cười: Hiện nay công ty đã có 350 người riêng cho bộ phận nghiên cứu và tôi đang săn lùng thêm vài trăm cái đầu điên khùng nữa. Nhân viên của tôi khi vào đây, từ sáng đến tối, được hưởng mọi thứ miễn phí: ăn, uống, y tế, thư giãn, chỉ trừ ăn thịt (vì Mate ăn chay). Ai đã từng làm việc ở Rimac, khi phải đi nơi khác, đều lập tức kiếm được những việc làm ngon lành nhất. Thậm chí, nếu vì một lý do gì nó mà hãng tôi phải đóng cửa thì những gì mọi người thu hoạch được qua những năm tháng ở đây là vô giá cho đất nước này.

Đọc đến đây, tôi chợt chạnh lòng cho nước Việt Nam 90 triệu người. Cũng có những người Việt đam mê, nhưng họ luôn cô lập, bên cạnh cả rừng người chỉ mê sự an toàn và số đông những kẻ chỉ mê tiền và quyền lực.

Tôi không tốn niềm tin vào đám doanh nhân làm giàu bằng cướp đất, chỉ mong một ngày nào đó sẽ có một chàng trai từ một làng nhỏ ở Việt Nam đam mê làm nên cái đinh vít cao cấp.

Köln 13.05.2018

Thọ Nguyễn

-----
1) https://en.wikipedia.org/wiki/Mate_Rimac
(2) https://en.wikipedia.org/wiki/Rimac_Automobili
(3) https://en.wikipedia.org/wiki/Rimac_Concept_One